DOI: https://doi.org/10.24144/2523-4498.1(42).2020.202119

МІСІЯ ГЕНЕРАЛА ЛЕВА ПРХАЛИ У КАРПАТСЬКІЙ УКРАЇНІ (1938 – 1939)

Oleksandr Pahiria

Анотація


У статті аналізується діяльність чеського генерала Лева Прхали на посаді третього міністра в автономному уряді Карпатської України та командувача чехословацьких військ на сході Другої Чехо-Словацької республіки у 1938 – 1939 рр. Методологічною основою дослідження є комплексний підхід до аналізу діяльності генерала Прхали із включенням широкого загальночехословацького та міжнародного контексту. На основі невідомих документів із чеських архівів та сучасних досліджень простежено роль чеського генерала Лева Прхали у посиленні обороноздатності автономного краю в умовах підривних дій Угорщини та Польщі, проаналізовано обставини та наслідки його призначення на урядову посаду в Хусті, висвітлено його конфлікт з карпатоукраїнською елітою та причетність до розробки та реалізації планів придушення українського руху в Карпатській Україні. Окремо розглянуто участь генерала в організації оборони краю від угорської збройної агресії у середині березня 1939 р. Замість очікуваної стабілізації ситуації у Карпатській Україні призначення Прхали на посаду третього міністра в автономному уряді 16 січня 1939 р. зіграло деструктивну роль, спровокувавши кризу у відносинах між Прагою та Хустом та загостривши українсько-чеські відносини. Окрім внутрішньополітичних причин це рішення було продиктоване прагненням уряду ЧСР нормалізувати свої відносини із Польщею. У подіях у Карпатській Україні Прхала виявив себе як чеський централіст і противник автономізації республіки, рішуче протидіючи спробам українців утвердити власну державність в рамках Чехо-Словацької федерації.

Ключові слова


Лев Прхала; Карпатська Україна; Друга Чехо-Словацька республіка; Карпатська Січ.

Повний текст:

PDF

Посилання


Archiwum Akt Nowych (AAN), Ministerstwo Spraw Zagranicznych (II RP), sygn. 5451.

AAN, Ministerstwo Spraw Zagranicznych (II RP), sygn. 5460.

AAN, Ministerstwo Spraw Zagranicznych (II RP), sygn. 5462.

AAN, Ministerstwo Spraw Zagranicznych (II RP), sygn. 5514.

Archiv bezpečnostních složek (ABS), Brno-Kanice, sygn. A 15, inv. č. 64, kr. 43

Archiv Kanceláře prezidenta republiky (KPR), inv. č. 1143, sign. D 2388, PR 1130/38, PR 1430/38, kart. 16.

Archiv KPR, inv. č. 1143, sign. D 953/39, kart. 16.

Archiv KPR, inv. č. 914, sign. PR 1465, kart. 14, PR 49/39.

Archiv KPR, T. 97/21, č. III, kart. 34, mikrofilm č. 97.

Archiv Ministerstva zahraničních věcí Češke Republiky (Archiv MZV), Fond František Chvalkovský (1938-1939), inv. č. 4068/38.

Archiv MZV, fond 35, Telegramy došlé a odeslané I, Bukarešt, №208/39.

Archiv MZV, Fond František Chvalkovský (1938-1939), inv. č. 4073/38.

Archiv MZV, II. sekce (1918-1939), III. řada, kart. 152.

Archiv MZV, II. sekce (1918-1939), III. řada, kart. 458.

Arсhiv MZV, II. sekce (1918-1939), III. řada, kart. 430.

Archiv MZV, Politické véci, kart. 46.

Archiv MZV, Politické véci. Kart. 45

Baran, V., 1996. Dennyk [Diary], Uzhhorod: Hrazhda, 143 s. (in Ukrainian).

Bednarzhova, T., 1995. Avhustyn Voloshyn – derzhavnyi diiach, pedahoh-myslytel [Augustyn Voloshyna statesman, a teacher, a thinker], Lviv: «Osnova», 232 c. (in Ukrainian).

Bedřich, Hamák, Vondrovský, Ivo, 2011. Mobilizovaná československá armáda 1938: (30. září 1938). 2., dopl. a opr. vyd., Dvůr Králové nad Labem: Fortprint. 207 s. (in Czech).

Beneš, Jaroslav, 2007. Stráž obrany státu. 1936 – 1939, Praha, 367 s. (in Czech).

Borák, Mečislav, 1997. Obrana Podkarpatské Rusi, Česko-slovenská historická ročenka. Masarykova univerzita v Brně, s. 83–93. (in Czech).

Dąbrowski, Dariusz, 2007. Rzeczpospolita Polska wobec kwestii Rusi Zakarpackiej (Podkarpackiej). 1938 – 1939, 413 s. (in Polish)

Derzhavnyi arkhiv Zakarpatskoi oblasti (DAZO), f. 18, op. 3, spr. 105.

DAZO, f. 18, op. 3, spr.109.

DAZO, f. 3, op. 3, spr. 65.

Dilo, 12 bereznia 1939, s. 6.

Dilo, 16 liutoho 1939, s. 2.

Documents on German Foreign Policy (DGFP) 1918 – 1945. 1951. From the

Archives of the German Foreign Ministry. Series D (1937 – 1945) / Volume IV. The Aftermath of Munich October 1938 – March 1939, Washington. (in English).

Fedaka, S., 2010. Lev Prkhala [Lev Prchala], Karpatska Ukraina: u dvokh tomakh, t. 2. Khronika podii. Personalii / Uporiad.: S. D. Fedaka; holova redkol. I. I. Kachur, Uzhhorod: Zakarpattia, s. 183–185. (in Ukrainian).

Feierabend, Ladislav, 1994. Politické vzpomínky. Tom I, Brno: Atlantis, 368 s. (in Czech).

Haluzevyi derzhavnyi arkhiv SBU (HDA SBU), f. 6, spr. 71684fp.

HDA SBU, f. 1, op. 1 (1958 r.), spr. 470.

Hencke, Andor, 1977. Augenzeuge einer Tragödie. Diplomatenjahre in Prag 19361939, München: Fides-Verlagsgesellschaft München, 351 s. (in German).

Holub. Ota, 1969. Boje Československě armádý a jednotek Stráže obrany státu na Podkarpatskě Rusi (Karpatskě Ukrajině) v březnu 1939, Odboj a revoluce, r. 7, č. 5, Praha, s. 5–74. (in Czech).

Hrendzha-Donskyi, V., 1987. Shchastia i hore Karpatskoi Ukrainy [Carpatho-Ukraine’s happiness and grief]. Shchodennyk, tom VIII, Vashynhton, 487 c. (in Ukrainian).

Jindřich, Marek, 2004. Hraničařská kalvárie. Přiběhy poslednich obránců Masarykovy republiky na severu Čech a Podkarpatskě Rusi v letech 1938 1939, Praha, 339 s. (in Czech).

John, M., Kliment, Ch.K., Nakládal, B., 2004. Březen 1939, Naše vojsko, 277 s. (in Czech).

Karpatska Ukraina (19381939). Zbirnyk arkhivnykh dokumentiv i materialiv [Carpatho-Ukraine (1938 – 1939). A collection of archival documents and materials], 2009. / Uporiad. M. Delehan, S. Vyskvarko, Uzhhorod: Karpaty, 289 c. (in Ukrainian).

Karpatska Ukraina: Dokumenty i materialy. Khronika podii. Personalii. U dvokh tomakh. Tom I. Karpatska Ukraina: dokumenty i materialy [Carpatho-Ukraine: Documents and materials. The Chronicle of events. Personalities. In two volumes. Vol. 1. Capratho-Ukraine: Documents and materials], 2009. / Upor. Dovhanych O. D., Korsun O. M., Pahiria O. M., Uzhhorod: VAT «Vydavnytstvo Zakarpattia», 755 c. (in Ukrainian).

Kennan, George F., 2015. From Prague After Munich: Diplomatic Papers, 19381940. Princeton, N.J.: Princeton University Press, 300 p. (in English).

Kuklík, Jan, Němeček, Jan, 2004. Proti Benešovi! Česká a slovenská protibenešovská opozice v Londýně 1939 – 1945, Praha: Univerzita Karlova, nakl. Karolinum, 488 s. (in Czech).

Lášek, Radan, 2008. Jednotka určeni SOS. Díl třeti, Praha, 335 s. (in Czech).

Lidově Noviny, 14 února 1939.

Lidově Noviny, 16 února 1939.

Lidove Noviny, 24 prosince 1938.

Lidově Noviny, 25 ledna 1939.

Lidově Noviny, 7 března 1939.

Lidově Noviny, 8 března 1939.

Lukeš, František, 1968. Podivný mir, Praha, 322 s. (in Czech).

Maiorov, M., Dva chuzhynetski heneraly i ukrainskyi vyzvolnyi rukh [Two foreign generals and the Ukrainian liberation movement], Likbez. Istorychnyi front, 24.10.2016. [Online]. Dostupno: http://likbez.org.ua/ua/ukrayinska-dva-chuzhinetski-generali-i-ukrayinskij-vizvolnij-ruh.html (data zvernennia: 09.03.2020). (in Ukrainian).

Mandryk, M., 2009. Karpatskyi heopolitychnyi chynnyk 1938–1939 rr. u systemi mizhnarodnoi dyplomatii [The Carpatho-Ukrainian geopolitical factor in 1938 – 1939 in the system of international diplomacy], Z arkhiviv VUChK-HPU-NKVD-KHB, № 1 (32), Kyiv.-Kharkiv: Prava liudyny, c. 22–85. (in Ukrainian).

Masařík, Hubert, 2002. V proměnách Evropy. Paměti československěho diplomata, Paseka. (in Czech).

Minařík, Pavel, Šrámek, Pavel, 2000. Průvodce po mobilizované čs. branné moci v době mnichovské krize na území Slovenska a Podkarpatské Rusi, Vojenská história, roč. 4, č. 2, s. 89–106. (in Czech).

Národní archiv (NA), F. MV-L, k. 114, sign. 2-10-3.

NA, 1082 PMR, kart. 8292.

NA, fond MV I, SR (1075-2), inv. č.12 882, sign. 13-25-9, k. č. 6083.

NA, MZV VA I, kart. 1774.

Nemeček, Jan., 1994. Armádní generál Lev Prchala a československý odboj v Polsku, Historie a vojenství, roč. 43, č. 3, s. 107–132. (in Czech).

Nemeček, Jan., 2006. Československý odboj v Polsku v roce 1939 a arm. Gen. Lev Prchala, Hájek, Jan – Kocian, Jiří – Zítko, Milan (edd.): Fragmenty dějin. Sborník prací k šedesátinám Jana Gebharta. Praha, s. 283–300. (in Czech)

Nova Svoboda, 12 bereznia 1939, s. 20.

Nova Svoboda, 15 bereznia 1939, s. 1.

Pahiria, O., 2016. Hibrydna viina» Uhorshchyny ta Polshchi proty Karpatskoi Ukrainy u 1938 – 1939 rr. [The Hybrid Warfare of Hungary and Poland against Carpatho-Ukraine in 1938–1939], Ukrainskyi vyzvolnyi rukh / Instytut ukrainoznavstva im. I.Kryp’iakevycha NAN Ukrainy, Tsentr doslidzhen vyzvolnoho rukhu, Lviv, zbirnyk 21, c. 292–323. (in Ukrainian).

Pahiria, O., 2019. Podii 13–14 bereznia 1939 r. v Khusti: putch, povstannia chy zbroinyi konflikt? [The events of 13-14 March 1939 in Khust: a putsch, a rebellion or an armed conflict?], Karpatska Ukraina – nezalezhna derzhava. Materialy mizhnarodnoi naukovoi konferentsii, prysviachenoi 80-richchiu proholoshennia nezalezhnosti Karpatskoi Ukrainy (Uzhhorod, 14–15 bereznia 2019), Uzhhorod, c. 21–37. (in Ukrainian).

Pahiria, O., 2019. Spivpratsia chekhoslovatskykh viiskovykh i «Karpatskoi Sichi» u protydii dyversiinym aktsiiam Polshchi y Uhorshchyny proty Karpatskoi Ukrainy (1938 – 1939) [Cooperation between the Czechoslovak military and the Carpathian Sich to counteract sabotage actions by Poland and Hungary against Carpatho-Ukraine (1938-1939], Ukraina: kulturna spadshchyna, natsionalna svidomist, derzhavnist, c. 97–122. (in Ukrainian).

Pahiria, O., Zahadkovyi ministr Karpatskoi Ukrainy [A mysterious minister of Carpatho-Ukraine], Zakarpattia onlain. 03.02.2011. [Online]. Dostupno: https://zakarpattya.net.ua/Zmi/78804-Zahadkovyi-ministr-Karpatskoi-Ukrainy (data zvernennia: 09.03.2020). (in Ukrainian).

Politisches Archiv des Auswärtigen Amts (PA AA, Berlin). Innere Politik. Parlaments. u. Parteiwesen. R103419.

Rychlik, Jan, Rychliková, Magdalěna, 2013. Hospodářský, sociálni, kulturni a politický vývoj Podkarpatskě Rusi 1919 – 1939, Červenec, 183 s. (in Czech).

Samuś, Pawel, Badziak, Kazimierz, Matwiejew, Giennadij, 1998. Akcja «Lom»: polskie działania dywersyjne na Rusi Zakarpackiej w świetle dokumentów Oddziału II Sztabu Głównego WP, Warszawa. (in Polish).

Shandor, V., 1996. Armiia i Karpatska Sich [The Army and the Carpathian Sich], Karpatska Sich. Materialy naukovo-praktychnoi konferentsii, prysviachenoi 56-i richnytsi Karpatskoi Ukrainy (Uzhhorod, 11–12 bereznia 1995 r.), Uzhhorod: Hrazhda, s. 33–72. (in Ukrainian).

Shandor, Vincent, 1997. Carpatho-Ukraine in the Twentieth Century. A Political and Legal History, Harvard University Press.,321 p. (in English).

Šrámek, Pavel, 1996. Československá armáda v roce 1938. 2. vyd. Společnost přátel československého opevnění, Brno: Náchod. 78 s. (in Czech).

Šrámek, Pavel, 1996. Osudové křižovatky generála Lva Prchaly, Celostátní studentská vědecká konference Historie 1995. Ostrava 27 – 29. 11. 1995 / [Ed.]: Barteček, Ivo Ostrava, Filosofická fakulta Ostravské univerzity v Ostravě, s. 93–108. (in Czech).

Šrámek, Pavel, 2008. Ve stínu Mnichova. Z historie československé armády 1932 – 1939, Praha: Mladá fronta. 147 s. (in Czech).

Stefan, Augustin, 1954. From Carpatho-Ruthenia to Carpatho-Ukraine, New York: Carpathian Star Publishing Co, 48 p. (in English).

Stercho, P., 1994., Karpato-Ukrainska derzhava: Do istorii vyzvolnoi borotby karpatskykh ukraintsiv u 1919–1939 rokakh [The Carpatho-Ukrainian state. On the history of the liberation struggle of Carpatho-Ukrainians in 1919 – 1939], Lviv, 288 s. (in Ukrainian).

Stercho, Peter, 1971. Diplomacy of Double Morality. Europe’s Crossroads in Carpatho-Ukraine 19191939. Carpathian Research Center, 495 p. (in English).

Suško, Ladislav, 1973. Nemecká politika voči Slovensku a Zakarpatskej Ukrajine v obdobi od septembrovej krizy 1938 do rozbitia Ceskoslovenska v marci 1939, Československý časopis historický, XXI, 2, Praha. s. 161–197. (in Slovakian).

Svoboda, 16 chervnia 1939, s. 2.

Svoboda, David, 2014. Loučení bez dojetí. Češi a ukrajinská autonomie na Podkarpatské Rusi za druhé republiky, Paměť a Dějiny, Praha, № 4, s. 18–30. (in Czech).

Vehesh, M., 2004. Karpatska Ukraina. Dokumenty i fakty [Carpatho-Ukraine. Documents and facts], Uzhhorod: Karpaty, 431 c. (in Ukrainian).

Vojenský historický archiv (VHA), fond MNO, HS, organiz. oddél 1, inv. č. 6485, kart. 252.

VHA, fond MNO, HS, Prezidium II, inv. č. 16227, sign. 28 1/6, k. 13023.

VHA, fond MNO, HS, oper. oddél 3, inv. č. 5308, kart. 382.

VHA, fond MNO, HS, oper. oddél 3, inv. č. 5347, kart. 23.

VHA, fond MNO, HS, oper. oddél 3, inv. č. 5348, kart. 23.

VHA, fond MNO, HS, oper. oddél 3, inv. č. 5349, kart. 23.

VHA, Fond MNO, HS, oper. oddel. 3, inv. č. 5598, kart. 24.

VHA. Fond MNO, HS, oper. oddel. 3, inv. č. 5346, kart. 23.

Winch, Michael, 1939. Republic for a day. An eyewitness account of the Carpatho-Ukraine incident, London, 286 p. (in English).

Woytak, Richard A., 1979. On the Border of War and Peace: Polish Intelligence and Diplomacy in 1937–1939 and the Origins of the Ultra Secret, New York: Columbia University Press. 135 p. (in English).

Zakarpattia pid Uhorshchynoiu 1938-1944 rr. [Transcarpathia under Hungary. 1938-1944] 1999. / V. Markus, V. Khudanych, Niu-Iork; Chikaho; Uzhhorod: Hrazhda: Karpaty, 232 s. (in Ukrainian).


Пристатейна бібліографія ГОСТ


Archiv bezpečnostních složek (ABS), Brno-Kanice, sygn. A 15, inv. č. 64, kr. 43

 

Archiv Kanceláře prezidenta republiky (KPR), inv. č. 1143, sign. D 2388, PR 1130/38, PR 1430/38, kart. 16.

 

Archiv KPR, inv. č. 1143, sign. D 953/39, kart. 16.

 

Archiv KPR, inv. č. 914, sign. PR 1465, kart. 14, PR 49/39.

 

Archiv KPR, T. 97/21, č. III, kart. 34, mikrofilm č. 97.

 

Archiv Ministerstva zahraničních věcí Češke Republiky (Archiv MZV), Fond František Chvalkovský (1938 –1939), inv. č. 4068/38.

 

Archiv MZV, Fond František Chvalkovský (1938 – 1939), inv. č. 4073/38.

 

Archiv MZV, II. sekce (1918-1939), III. řada, kart. 152.

 

Arсhiv MZV, II. sekce (1918-1939), III. řada, kart. 430.

 

Archiv MZV, II. sekce (1918-1939), III. řada, kart. 458.

 

Archiv MZV. Politické véci. Kart. 45

 

Archiv MZV, Politické véci, kart. 46.

 

Archiv MZV, fond 35, Telegramy došlé a odeslané I, Bukarešt, №208/39.

 

Archiwum Akt Nowych (AAN), Ministerstwo Spraw Zagranicznych (II RP), sygn. 5451.

 

AAN, Ministerstwo Spraw Zagranicznych (II RP), sygn. 5460.

 

AAN, Ministerstwo Spraw Zagranicznych (II RP), sygn. 5462.

 

AAN, Ministerstwo Spraw Zagranicznych (II RP), sygn. 5514.

 

Bedřich, Hamák, Vondrovský, Ivo, 2011. Mobilizovaná československá armáda 1938: (30. září 1938). 2., dopl. a opr. vyd., Dvůr Králové nad Labem: Fortprint. 207 s.

 

Beneš, Jaroslav, 2007, Stráž obrany státu. 1936 –1939, Praha, 367 s.

 

Borák, Mečislav, 1997. Obrana Podkarpatské Rusi, Česko-slovenská historická ročenka. Masarykova univerzita v Brně, s. 83 – 93.

 

Dąbrowski, Dariusz, 2007. Rzeczpospolita Polska wobec kwestii Rusi Zakarpackiej (Podkarpackiej). 1938 – 1939, 413 s.

 

Documents on German Foreign Policy (DGFP) 1918 – 1945. 1951. From the Archives of the German Foreign Ministry. Series D (1937 – 1945) / Volume IV. The Aftermath of Munich October 1938 – March 1939, Washington.

 

Feierabend, Ladislav, 1994. Politické vzpomínky. Tom I, Brno: Atlantis, 368 s.

 

Hencke, Andor. 1977. Augenzeuge einer Tragödie. Diplomatenjahre in Prag 1936 – 1939, München: Fides-Verlagsgesellschaft München, 351 s.

 

Holub, Ota, 1969. Boje Československě armádý a jednotek Stráže obrany státu na Podkarpatskě Rusi (Karpatskě Ukrajině) v březnu 1939,  Odboj a revoluce, r. 7,  č. 5, Praha, s. 5–74.

 

Kennan, George F., 2015. From Prague After Munich: Diplomatic Papers, 1938-1940, Princeton, N.J.: Princeton University Press. 300 p.

 

Lidove Noviny, 24 prosince 1938.

 

Lidově Noviny, 25 ledna 1939.

 

Lidově Noviny, 14 února 1939.

 

Lidově Noviny, 16 února 1939.

 

Lidově Noviny, 7 března 1939.

 

Lidově Noviny, 8 března 1939.

 

Nemeček, Jan, 1994. Armádní generál Lev Prchala a československý odboj v Polsku, Historie a vojenství, roč. 43, č. 3, s. 107–132.

 

Nemeček, Jan, 2006. Československý odboj v Polsku v roce 1939 a arm. Gen. Lev Prchala, Hájek, Jan – Kocian, Jiří – Zítko, Milan (edd.): Fragmenty dějin. Sborník prací k šedesátinám Jana Gebharta, Praha, s. 283–300.

 

Národní archiv (NA), F. MV-L, k. 114, sign. 2-10-3.

 

NA, MZV VA I, kart. 1774.

 

NA, 1082 PMR, kart. 8292.

 

NA, fond MV I, SR (1075-2), inv. č.12 882, sign. 13-25-9, k. č. 6083.

 

Jindřich, Marek, 2004. Hraničařská kalvárie. Přiběhy poslednich obránců Masarykovy republiky na severu Čech a Podkarpatskě Rusi v letech 19381939, Praha, 339 s.

 

John, M., Kliment, Ch.K., Nakládal, B. 2004, Březen 1939, Naše vojsko, 277 s.

 

Kuklík, Jan, Němeček, Jan, 2004. Proti Benešovi! Česká a slovenská protibenešovská opozice v Londýně 1939 – 1945, Praha: Univerzita Karlova, nakl. Karolinum. 488 s.

 

Lášek, Radan, 2008. Jednotka určeni SOS. Díl třeti, Praha, 335 s.

 

Lukeš, František, 1968. Podivný mir, Praha, 322 s.

 

Masařík, Hubert, 2002. V proměnách Evropy. Paměti československěho diplomata. Paseka.

 

Samuś, Pawel, Badziak, Kazimierz, Matwiejew, Giennadij, 1998. Akcja «Lom»: polskie działania dywersyjne na Rusi Zakarpackiej w świetle dokumentów Oddziału II Sztabu Głównego WP, Warszawa.

 

Minařík, Pavel, Šrámek, Pavel, 2000. Průvodce po mobilizované čs. branné moci v době mnichovské krize na území Slovenska a Podkarpatské Rusi, Vojenská história. roč. 4. č. 2. s. 89–106.

 

Politisches Archiv des Auswärtigen Amts (PA AA, Berlin). Innere Politik. Parlaments. u. Parteiwesen. R103419.

 

Rychlik, Jan, Rychliková, Magdalěna, 2013. Hospodářský, sociálni, kulturni a politický vývoj Podkarpatskě Rusi 1919 – 1939, Červenec, 183 s.

 

Shandor, Vincent, 1997. Carpatho-Ukraine in the Twentieth Century. A Political and Legal History, Harvard University Press, 321 p.

 

Stefan, Augustin, 1954. From Carpatho-Ruthenia to Carpatho-Ukraine, New York: Carpathian Star Publishing Co, 48 p.

 

Stercho, Peter, 1971. Diplomacy of Double Morality. Europe’s Crossroads in Carpatho-Ukraine 19191939, Carpathian Research Center, 495 p.

 

Šrámek. Pavel, 1996. Osudové křižovatky generála Lva Prchaly, Celostátní studentská vědecká konference Historie 1995. Ostrava 27 – 29. 11. 1995 / [Ed.]: Barteček, Ivo Ostrava, Filosofická fakulta Ostravské univerzity v Ostravě, s. 93–108.

 

Šrámek, Pavel, 1996. Československá armáda v roce 1938. 2. vyd. Společnost přátel československého opevnění, Brno: Náchod. 78 s.

 

Šrámek, Pavel, 2008. Ve stínu Mnichova. Z historie československé armády 1932 – 1939, Praha: Mladá fronta, 147 s.

 

Suško, Ladislav, 1973. Nemecká politika voči Slovensku a Zakarpatskej Ukrajine v obdobi od septembrovej krizy 1938 do rozbitia Ceskoslovenska v marci 1939, Československý časopis historický. XXI, 2, Praha, s. 161–197.

 

Svoboda, David. 2014. Loučení bez dojetí. Češi a ukrajinská autonomie na Podkarpatské Rusi za druhé republiky, Paměť a Dějiny, Praha, № 4, s. 18–30.

 

Vojenský historický archiv (VHA), fond MNO, HS, organiz. oddél 1, inv. č. 6485, kart. 252.

 

VHA, fond MNO, HS, oper. oddél 3, inv. č. 5308, kart. 382.

 

VHA. Fond MNO, HS, oper. oddel. 3, inv. č. 5346, kart. 23.

 

VHA, fond MNO, HS, oper. oddél 3, inv. č. 5347, kart. 23.

 

VHA, fond MNO, HS, oper. oddél 3, inv. č. 5348, kart. 23.

 

VHA, fond MNO, HS, oper. oddél 3, inv. č. 5349, kart. 23.

 

VHA, Fond MNO, HS, oper. oddel. 3, inv. č. 5598, kart. 24.

 

VHA, fond MNO, HS,  Prezidium II, inv. č. 16227, sign. 28 1/6, k. 13023.

 

Woytak, Richard A., 1979. On the Border of War and Peace: Polish Intelligence and Diplomacy in 1937–1939 and the Origins of the Ultra Secret, New York: Columbia University Press, 135 p.

 

Winch, Michael, 1939. Republic for a day. An eyewitness account of the Carpatho-Ukraine incident, London, 286 p.


Діло, 16 лютого 1939, с. 2.


Діло, 12 березня 1939, с. 6.


Нова Свобода, 12 березня 1939, с. 20.


Нова Свобода, 15 березня 1939, с. 1.


Свобода, 16 червня 1939, с. 2.

 

Баран, В., 1996. Денник, Ужгород: Гражда, 143 с.

 

Беднаржова, Т., 1995. Августин Волошин – державний діяч, педагог-мислитель, Львів: «Основа», 232 c.  

 

Вегеш, М., 2004. Карпатська Україна. Документи і факти, Ужгород: Карпати, 431 c.

 

Гренджа-Донський, В., 1987. Щастя і горе Карпатської України. Щоденник. Том VIII, Вашингтон, 487 c.   

 

Галузевий державний архів СБУ (ГДА СБУ), ф. 6, спр. 71684фп.

 

ГДА СБУ, ф. 1, оп. 1 (1958 r.), спр. 470.

 

Державний архів Закарпатської області (ДАЗО), ф. 18, оп. 3, спр. 105. 

 

ДАЗО, ф. 18, оп. 3, спр.109.

 

ДАЗО, ф. 3, оп. 3, спр. 65.


Закарпаття під Угорщиною 1938-1944 рр. 1999 / В. Маркусь, В. Худанич, Нью-Йорк; Чікаго; Ужгород: Гражда: Карпати, 232 с.


Карпатська Україна: Документи і матеріали. Хроніка подій. Персоналії. У двох томах. Том І. Карпатська Україна: документи і матеріали, 2009. / Упор. Довганич О. Д., Корсун О. М., Пагіря О. М., Ужгород: ВАТ «Видавництво Закарпаття», 755 c.


Карпатська Україна (1938 – 1939). Збірник архівних документів і матеріалів. 2009. / Упоряд. М. Делеган, С. Вискварко, Ужгород: Карпати, 289 c.

 

Майоров, М. Два чужинецькі генерали і український визвольний рух, Лікбез. Історичний фронт, 24.10.2016. [Оnline]. Доступно: http://likbez.org.ua/ua/ukrayinska-dva-chuzhinetski-generali-i-ukrayinskij-vizvolnij-ruh.html (дата звернення: 09.03.2020).

 

Мандрик, М. 2009. Карпатський геополітичний чинник 1938–1939 рр. у системі міжнародної дипломатії, З архівів ВУЧК-ГПУ-НКВД-КГБ. № 1 (32), Київ.-Харків: Права людини, c. 22–85.  

 

Пагіря, О. Загадковий міністр Карпатської України, Закарпаття онлайн. 03.02.2011. [Оnline]. Доступно: https://zakarpattya.net.ua/Zmi/78804-Zahadkovyi-ministr-Karpatskoi-Ukrainy (дата звернення: 09.03.2020).

 

Пагіря, О. 2016. Гібридна війна» Угорщини та Польщі проти Карпатської України у 1938–1939 рр., Український визвольний рух / Інститут українознавства ім. І.Крип’якевича НАН України, Центр досліджень визвольного руху, Львів, Збірник 21, c. 292–323.

 

Пагіря, О., 2019. Події 13–14 березня 1939 р. в Хусті: путч, повстання чи збройний конфлікт? Карпатська Україна – незалежна держава. Матеріали міжнародної наукової конференції, присвяченої 80-річчю проголошення незалежності Карпатської України (Ужгород, 14–15 березня 2019), Ужгород, c. 21–37.



Посилання

  • Поки немає зовнішніх посилань.


Свідоцтво про державну реєстрацію: серія КВ № 7972 від 9 жовтня 2003 р. Наказом Міністерства освіти і науки України збірник включено до КАТЕГОРІЇ «Б» Переліку наукових фахових видань України, в яких можуть публікуватися результати дисертаційних робіт на здобуття наукових ступенів доктора і кандидата наук у галузі «ІСТОРИЧНІ НАУКИ» (Наказ МОН України № 1301 від 15.10.2019 р., додаток 8). Періодичність: два рази на рік. Мова публікацій: українська, англійська. Засновник: Державний вищий навчальний заклад «Ужгородський національний університет». Адреса: пл. Народна 3, м. Ужгород, Україна, 88000 Телефон: +380506928781 E-mail: jurij.danilec@uzhnu.edu.ua. ISSN: 2523-4498