DOI: https://doi.org/10.24144/2523-4498.1(40).2019.171117

«ЗБРАСЛАВСЬКА ХРОНІКА» ЯК ІСТОРИЧНЕ ДЖЕРЕЛО ПЕРІОДУ ПРАВЛІННЯ ЯНА ЛЮКСЕМБУРЗЬКОГО КРІЗЬ ПРИЗМУ ЧЕСЬКИХ МЕДІЄВІСТІВ ХХІ СТ.

Yulianna Senych

Анотація


У статті йдеться про монументальну письмову роботу початку ХІV ст., так звану «Збраславську хроніку» (Chronicon aulae regiae). Робота належить до найцінніших пам’яток не тільки чеської, але й західноєвропейської історії XIV ст. Також вона є важливим історичним джерелом для вивчення періоду правління славнозвісного Вацлава ІІ Пршемисловича та Яна Люксембурга – засновника нової династії в історії Чеського королівства. Автор дає узагальнену характеристику «Збраславської хроніки» та викладає погляди чеських дослідників на проблему ідеалізації членів королівської сім'ї. У статті узагальнено новий матеріал з досліджуваної теми. У статті проаналізовано найновіші дослідження сучасних чеських істориків. Автор приходить до висновку, що «Збраславська хроніка» є прикладом відданої роботи цистеріанських монахів, які вдало витлумачили події кінця ХІІІ початку XIV ст. в ідеологічно-релігійному стилі, спираючись виключно на зафіксовані документи очевидців та свідків тодішніх подій. Для того, щоб ідеологія мала підґрунтя, автор Петр Житавський використав прийом ідеалізації членів королівської сім'ї. Значна увага приділяється на тому, що чеські медієвісти вдало озвучують та обґрунтовують проблему ідеалізації шляхом критичних пояснень. Вони намагаються правдиво оцінити роботу абатів та об’єктивно скласти історичний портрет головних персонажів хроніки, позбавити їх старих чи нових нав’язаних ярликів. Поряд з цим, історики прагнуть розтлумачити трансформацію особистих поглядів та очікувань самого автора хроніки – Петра Житавського.


Ключові слова


«Збраславська хроніка»"; Оттон Тюринзький; Петр Житавський; Вацлав ІІ Пршемислович; Елішка Пршемислівна; Ян Люксембурзький; ідеалізація; концепція.

Повний текст:

PDF

Посилання


Antonin, R., 2006. Obraz ideálního panovníka ve Zbraslavské kronice, In Stát, státnost a rituály přemylsovského věku. Problémy, názory, otázky. Brno: Matice moravská pro Výzkumné středisko pro dějiny střední Evropy: prameny, země, kultura, s. 197-216.

Antonin, R., 2008. Ideál panovnické moci v narativních pramenech, In Dvory a rezidence ve středověku II. Praha 2008. Praha: Historický ústav, s. 401-417.

Antonín, R., 2012. Král Jan a zbraslavský opat Petr. Proměny reflexe Jana Lucemburského ve Zbraslavské kronice, Jan Lucemburský. Kultura, umění a zbožnost na Moravě a ve Slezsku v době vlády prvního Lucemburka. Edd. Ivo Hlobil - Daniela Rywiková, s. 11-24.

Antonin, R., 2017. Druhý život Zbraslavské kroniky v historiografické reflexi od 14. do konce 18. Století, Mediaevalia Historica Bohemica, roč. 20, s. 85-119.

Bláhová, M., 2015. Osudy Zbraslavské kroniky, Studia historica Brunensia Brno : Masarykova univerzita Roč. 62, č. 1, s. 143-154.

CD-Zbraslavská kronika – četba ze středověkého rukopisu. [оnline] Dostupné z:https://jihlava.cz/cd-zbraslavska-kronika-cetba-ze-stredovekeho-rukopisu/d-516176 (дата звернення: 20.02.2019).

Čеchura, Y., 1999. České země v letech 1310 – 1378. Lucemburkové na českém trůně I. 1. vydání. Praha: Libri, 287 s.

Doležalová, E., 2009. Přemyslovská tradice v lucemburské době, Budování českého státu, Petr Sommer – Dušan Třeštík – Josef Žemlička (eds.), Praha, s. 530-540.

FRB IV. (1884). Josef Emler (ed.): Fontes Rerum Bohemicarum, tom. IV. [оnline] Dostupné z: http://147.231.53.91/src/index.phps=v&cat=11&bookid=177&page=0 (дата звернення: 2.02.2019).

Honemann, V., 2001. "Peter von Zittau" , Neue Deutsche Biographie 20, S. 232. [оnline] Dostupné z:https://www.deutsche-biographie.de/pnd118790668.html#ndbcontent (дата звернення: 21.02.2019).

Charvátová, K., 2017. Ota Durynský, Zbraslavský opat a kronikář, Mediaevalia Historica Bohemica, roč. 20, s. 39-59.

Kopičková, B., 2003. Eliška Přemyslovna. Královna česká 1292-1330, Praha: Vyšehrad,182 s.

Kopřiva, J., 30. prosince 2016. Přemyslovna? Silná žena plná chyb. (Rozhovor s Lenkou Bobkovou), In: Lidové noviny, s.4

Peporte, P., 2011. Constructing the Middle Ages: Historiography, Collective Memory and Nation-Building in Luxembourg. Leiden: Brill, 336p.

Petřik, M., 2010. 72 jmen české historie, Česká televize a Albatros Media.

Pumpova, A., 2006 Kázání Petra Žitavského na Píseň písní, Dizertační práce, Brno, 186 S. [оnline] Dostupné z:https://is.muni.cz/th/fo39i/04.pdf (дата звернення: 25.02.2019).

Razim, Y., 2009. Jindřich Korutanský–rex tyrannus. Realita a fikce na stránkách Zbraslavské kroniky, Drugie polsko-czeskie forum młodych mediewistów. Materiały z konferencji naukowej Gniezno 25-28 września 2007 roku / Poznań : Instytut Historii UAM, s. 163-171. [оnline] Dostupné z:https://www.academia.edu/1962731/Jindřich_Korutanský_rex_tyrannus._Realita_a_fikce_na_stránkách_Zbraslavské_kroniky (дата звернення: 2.03.2019).

Šarochová, G.V., 2002. 1. 9. 1310. Eliška Přemyslovna a Jan Lucemburský. Sňatek z rozumu, Praha: Havran, 163 s.

Tatiček, V., 2002. Dříve Dalimil (1300 – 1340). 1. Vydání, Praha: Akropolis, 117 s.

Vlastni životopis Karla IV. [оnline] Dostupné z:https://cs.wikisource.org/wiki/Vlastní_životopis_Karla_IV./Kapitola_třetie (дата звернення: 3.02.2019).

Zbraslavská kronika, 1905. Preklad Yana V. Novaka, Praha, 615 s. [оnline] Dostupné z:https://archive.org/details/kronikazbraslavs00otto/page/192 (дата звернення: 2.02.2019).

Žalud, Z., 2006. Čeští šlechtici u dvora Jana Lucemburského, In: Husitský tábor 15, S. 177–207.

Енциклопедическiй словарь в 82 томах, 1898. Ф.А. Брокгаузъ, И.А. Ефронъ, СПб.: Типо-Литография И.А.,Т.23а, 958 с.


Пристатейна бібліографія ГОСТ


Antonin, R., 2006. Obraz ideálního panovníka ve Zbraslavské kronice, In Stát, státnost a rituály přemylsovského věku. Problémy, názory, otázky. Brno: Matice moravská pro Výzkumné středisko pro dějiny střední Evropy: prameny, země, kultura, s. 197-216. (in Czech).

Antonin, R., 2008. Ideál panovnické moci v narativních pramenech, In Dvory a rezidence ve středověku II. Praha 2008. Praha: Historický ústav, s. 401–417. (in Czech).

Antonín, R., 2012. Král Jan a zbraslavský opat Petr. Proměny reflexe Jana Lucemburského ve Zbraslavské kronice, Jan Lucemburský. Kultura, umění a zbožnost na Moravě a ve Slezsku v době vlády prvního Lucemburka. Edd. Ivo Hlobil - Daniela Rywiková, s. 11-24. (in Czech).

Antonin, R., 2017. Druhý život Zbraslavské kroniky v historiografické reflexi od 14. do konce 18. Století, Mediaevalia Historica Bohemica, roč. 20, s. 85-119.

Bláhová, M., 2015. Osudy Zbraslavské kroniky, Studia historica Brunensia Brno: Masarykova univerzita Roč. 62, č. 1, s. 143-154. (in Czech).

CD-Zbraslavská kronika – četba ze středověkého rukopisu. [оnline] Dostupné z: https://jihlava.cz/cd-zbraslavska-kronika-cetba-ze-stredovekeho-rukopisu/d-516176 (дата звернення: 20.02.2019). (in Czech).

Čеchura, Y., 1999. České země v letech 1310 – 1378. Lucemburkové na českém trůně I. 1. vydání. Praha: Libri, 287 s. (in Czech).

Doležalová, E., 2009. Přemyslovská tradice v lucemburské době, Budování českého státu, Petr Sommer – Dušan Třeštík – Josef Žemlička (eds.), Praha, s. 530-540. (in Czech).

FRB IV. (1884). Josef Emler (ed.): Fontes Rerum Bohemicarum, tom. IV. [оnline] Dostupné z:http://147.231.53.91/src/index.phps=v&cat=11&bookid=177&page=0 (дата звернення: 2.02.2019). (in Latin).

Honemann, V., 2001. "Peter von Zittau" , Neue Deutsche Biographie 20, S. 232. [оnline] Dostupné z:https://www.deutsche-biographie.de/pnd118790668.html#ndbcontent (дата звернення: 21.02.2019). (in German).

Charvátová, K., 2017. Ota Durynský, Zbraslavský opat a kronikář, Mediaevalia Historica Bohemica, roč. 20, s. 39-59. (in Czech).

Kopičková, B., 2003. Eliška Přemyslovna. Královna česká 1292-1330, Praha: Vyšehrad,182 s. (in Czech).

Kopřiva, J., 30. prosince 2016. Přemyslovna? Silná žena plná chyb. (Rozhovor s Lenkou Bobkovou), In: Lidové noviny, s.4 (in Czech).

Peporte, P., 2011. Constructing the Middle Ages: Historiography, Collective Memory and Nation-Building in Luxembourg. Leiden: Brill, 336p. (in English).

Petřik, M., 2010. 72 jmen české historie, Česká televize a Albatros Media. (in Czech).

Pumpova, A., 2006 Kázání Petra Žitavského na Píseň písní, Dizertační práce, Brno, 186 S. [оnline] Dostupné z:https://is.muni.cz/th/fo39i/04.pdf (дата звернення: 25.02.2019). (in Czech).

Razim, Y., 2009. Jindřich Korutanský–rex tyrannus. Realita a fikce na stránkách Zbraslavské kroniky, Drugie polsko-czeskie forum młodych mediewistów. Materiały z konferencji naukowej Gniezno 25-28 września 2007 roku / Poznań: Instytut Historii UAM, s. 163-171. [оnline] Dostupné z:https://www.academia.edu/1962731/Jindřich_Korutanský_rex_tyrannus._Realita_a_fikce_na_stránkách_Zbraslavské_kroniky (дата звернення: 2.03.2019). (in Czech).

Šarochová, G.V., 2002. 1. 9. 1310. Eliška Přemyslovna a Jan Lucemburský.   Sňatek z rozumu, Praha: Havran, 163 s. (in Czech).

Tatiček, V., 2002. Dříve Dalimil (1300 – 1340). 1. Vydání, Praha: Akropolis, 117 s. (in Czech).

Vlastni životopis Karla IV. [оnline] Dostupné z:https://cs.wikisource.org/wiki/Vlastní_životopis_Karla_IV./Kapitola_třetie (дата звернення: 3.02.2019). (in Czech).

Zbraslavská kronika, 1905. Preklad Yana V. Novaka, Praha, 615 s. [оnline] Dostupné z:https://archive.org/details/kronikazbraslavs00otto/page/192 (дата звернення: 2.02.2019). (in Czech).

Žalud, Z., 2006. Čeští šlechtici u dvora Jana Lucemburského, In: Husitský tábor 15, S. 177–204. (in Czech).

Enciklopedicheskij slovar' v 82 tomah [Encyclopedic dictionary in 82 volumes], 1898. F.A. Brokgauz", I.A. Efron", SPb.: Tipo-Litografija I.A.,T.23a, 958 s. (in Russian).



Посилання

  • Поки немає зовнішніх посилань.


Свідоцтво про державну реєстрацію: серія КВ № 7972 від 9 жовтня 2003 р. «Науковий вісник Ужгородського університету. Серія: Історія» зареєстрований Міністерством освіти і науки України як фахове видання зі спеціальності «Історичні науки» (Наказ МОН України № 1328 від 21 грудня 2015 р.). Періодичність: два рази на рік. Мова публікацій: українська, російська, англійська. Засновник: Державний вищий навчальний заклад «Ужгородський національний університет». Адреса: пл. Народна 3, м. Ужгород, Україна, 88000 Телефон: +380506928781 E-mail: jurij.danilec@uzhnu.edu.ua. ISSN: 2523-4498